WERELD & DENKEN
 
 

Algemene semantiek | Toepassingen: termen, contradicties

20 dec.2009

Een van de meer opvallende vormen van taalkundige uitingsvormen zijn die uitingsvormen die conflicterende zaken weerspiegelen. Dat kunnen interne geestelijke, psychologische, tegenstellingen zijn, of maatschappelijke tegenstellingen, tegenstellingen in de interacties met andere mensen. Meestal is het één gekoppeld aan de ander, waarbij beide als oorzaak kunnen optreden. Indien onbewust gedaan, is het natuurlijk een denkfout  .

Ook dit verschijnsel komt weer in diverse gradaties, waarbij de sterkste de tegenstelling binnen een enkel woord of term of woordcombinatie is. Dit is bekend als een oxymoron  (Wikipedia), waarvan er onschuldige varianten bestaan, zoals "kleine reus", die dan tot de retorica behoren, maar de overgrote meerderheid der toepassingen heeft als doel allerlei vormen van meningsbeïnvloeding, en vallen in het bereik van lopende van retorische trucs  via misleiding tot propaganda. Hieronder een aantal voorbeelden afkomstig van een discussie op het internet die ging over het geven van koranlessen op de openbare school, wat werd verdedigd met het argument dat het daar op een verantwoorde manier kon gebeuren, in tegenstelling tot in een moskee - reageerder "Mens" maakte als antwoord het volgende lijstje op  :
  Verantwoorde godsdienstlessen? Dat is hetzelfde als:
- onderhoudsvrije tuin;
- schone oorlog;
- gezonde snack;
- eerlijke politiek;
- multiculturele samenleving;
- klimaatneutrale verbranding.

In al deze gevallen probeert men door de combinatie van termen iets dat slecht is of slecht gaat beter voor te stellen dan het is, door het met iets positiefs te koppelen, waar die koppeling in diverse mate irreëel is. "Onderhoudsvrije tuin" en "klimaatneutrale verbranding" zijn regelrechte tegenstellingen, en "schone oorlog" is dat virtueel. " Eerlijke politiek" zou natuurlijk mogelijk kunnen zijn, maar de praktijk is meestal anders, net als "gezonde snack".

Maar waar deze methodiek het meest gebruikt wordt, en ook als meer succesvol, is in de verdediging van ideologie. Daarvan is "multiculturele samenleving" een voorbeeld. Multiculturalisme is een ideologie die stelt dat alle vormen van vermenging van culturen positief uitwerken. Terwijl gezond al zegt en de praktijk al vele malen heeft uitgewezen dat de kans op een positieve uitkomst sterke afhangt van ten eerste de verschillen, en ten twee van de verschillen in niveau. Een achtergebleven cultuur als van de Papoea's of de Nukak mengt niet succesvol met de moderne cultuur - de uitkomst is, bij echte menging, ondergang voor de onderliggende cultuur, zoals het lot van de Amerikaanse Indianen, Australische Aboriginals en Nieuw-Zeelandse Maori bewijst. Voor de groepen allochtone immigranten in Nederland geldt ongeveer hetzelfde: een samenleven met een moderne maatschappij met behoud van achterlijke culturele gewoontes is niet mogelijk. Omdat dit voor de ideologische voorstanders van migratie een onmogelijk conclusie is, hebben ze de samentrekking van twee conflicterende begrippen bedacht: de multiculturele samenleving.

De multiculturele samenleving kan gezien worden als de erfopvolger van een andere ideologie: die van de gelijkheid der culturen, waarvan één van de proponenten de antropoloog en filosoof Claude Lévi-Strauss is. Van hem is een bijpassend en soortgelijk oxymoron: "De rationaliteit van het wilde denken".

Andere nagekomen voorbeelden  :
  - nieuwe klassieker
- radicale midden (hoe zit het dan met de extremen?)
- vrije sociale markteconomie
- politiek-correcte humor
- eerlijke handel
- verplicht vrijwilligerswerk
- apolitieke moslim (de islam wil kalifaat en sharia)
- 'divers' talent (iemand met talent heeft dat extra stempel niet nodig)
- progressieve geloofsinterpretatie (geloof draait om vaste regeltjes)
- multicultureel nationalisme
- vrije moslima's  (de islam is een ideologie met regeltjes)
- integratie van moslims (de islam is een ideologie met regeltjes)
- vrouwen-discussieprogramma (twee keer geprobeerd ...)


Naar Mengwoorden  , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home  .