NRC Handelsblad, 31-03-2006, door Dany Jacobs, hoogleraar Strategie

Geef geluk niet op voor groei

Elke keer vinden opinie- en beleidsmakers weer redenen om te verklaren dat het heel slecht gesteld is met onze economie en maatschappij. De column 'Stop met huishouden!' (Opiniepagina, 24 maart) van de in Amerika wonende Heleen Mees is daar een mooi voorbeeld van. Nederlanders werken gemiddeld 25 procent minder en hun inkomen is navenant circa een kwart lager. Amerikanen hebben dan ook gemiddeld langere werkweken en kortere vakanties, maar meer geld te besteden. Ik zou zeggen: wie is hier het slimst bezig? Mees komt tot de omgekeerde conclusie. En met haar veel beleidsmakers.
    Ondanks de onheilspellende berichten is Nederland zonder twijfel een van de meest ontwikkelde en concurrerende landen ter wereld. Gemeten naar bruto nationaal product per hoofd van de bevolking komt Nederland op de negende plaats. Dat leidt tot een hoog niveau van maatschappelijk welzijn. In de World Database of Happiness komt Nederland op de zevende plaats; de VS staan op plaats dertien. In de Human Development Index van de Verenigde Naties komt Nederland op de vijfde plaats, na Noorwegen, Zweden, Australië en Canada. De VN zelf vinden de Human Poverty Index een betere maat, waarbij gekeken wordt naar mate van ongelijkheid en sociale uitsluiting. Hier eindigt Nederland als derde laatste, vóór Zweden en Noorwegen.
    Je zou mogen verwachten dat Nederlandse beleidsmakers trots zijn op dit soort prestaties. Het omgekeerde is waar. Elke keer wordt onderstreept hoezeer Nederland afglijdt. Cijfers als bovenstaande mogen niet waar zijn. Gelukkig beweert Mees niet dat Nederlandse vrouwen. luier zijn dan Amerikaanse. Ze werken alleen gemiddeld meer thuis, terwijl Amerikaanse vrouwen meer buitenshuis werken en voor de huishoudelijke taken anderen in dienst nemen. Deze vrijetijdsparadox leidt er volgens Mees toe dat in Nederland onnodig veel laagopgeleiden aan de kant staan. Want in de VS huren carrièrevrouwen iets meer huishoudelijke hulp in.
Mees verwijt Nederlandse vrouwen die relatief meer dan elders in deeltijd werken dus niet - zoals Sharon Dijksma van de PvdA - dat ze hun diploma's onvoldoende benutten, maar dat ze te weinig ongeschoolden aan werk helpen. Een nieuwe economische grondslag voor onze moraal: ongeschoolden aan werk helpen. Werk meer zodat anderen meer werk hebben! Wat al die economisten telkens weer doen is het paard achter de wagen spannen. Welzijn en geluk moeten geofferd worden op het altaar van de economische groei. Wat er ook van zij: gij zult niet genieten!
     Toch geeft ook Mees de indruk dat het haar wel om dat genot te doen is. Want door meer te werken kunnen Amerikaanse carrièrevrouwen meer diensten inkopen: "Zo eten ze vaker buiten de. deur en maken ze ruim gebruik van boodschappendiensten en kindermeisjes". Maar de meeste Amerikaanse vrouwen verdienen gewoon niet genoeg om al die hulpen te kunnen inhuren. Veel Amerikanen besteden vooral meer door relatief meer schulden te maken. Mees heeft het bovendien over vormen van economische hulpverlening die misschien in New York te vinden zijn, maar zeker niet in grote delen van de rest van de VS. Ik maak me sterk dat het gemiddeld voorzieningenniveau op het Nederlandse platteland veel hoger is dan het Amerikaanse. Bovendien, als we op vakantie gaan, stimuleren we dan de economie niet evengoed? Of komen er omgekeerd niet voldoende toeristen naar Nederland?
    De VS mogen een grotere staatsschuld hebben of het hoogste percentage mensen in de gevangenis ter wereld, het weerhoudt onze beleidsmakers er niet van om ons telkens weer de VS als voorbeeld voor te houden. Terwijl Nederland een van de meest geavanceerde en creatieve economieën ter wereld is. Economisten mogen de opvatting toegedaan zijn dat hard werken de enige deugd is, in de creatieve belevenis-economie vormen goed leven en vrije tijd een groot economisch goed, zowel aan de vraag-, als aan de aanbodkant. Wat het laatste betreft: creativiteit gedijt niet als je alleen maar lange uren maakt. Het goede leven gaat teniet aan het gemekker van de economistische zeurpiet.

Dany Jacobs is als hoogleraar Strategie verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en als lector aan het Amsterdam Fashion Institute.


Terug naar Morele keuze , Algemeen lijst , Algemeen overzicht , of naar site
home .
 

Error processing SSI file