WERELD & DENKEN
 
 

Bronnen bij Linkse denkfouten: individualisme

3 mrt.2007

Het linkse individualisme is ontstaan na de culturele revolutie van eind jaren zestig en de jaren zeventig. In aansluiting op de omverwerping van wat inderdaad ongezonde gezagsverhoudingen waren, is men alle vormen van gezag en alle vormen van regelgeving gaan bekritiseren en bestrijden. Inclusief alle vormna daarvan die noodzakelijk zijn voor de georganiseerde maatschappij. De gevolgen zijn voorspelbaar en beschreven elders  .
    De heftigste periodes in deze strijd, mede aangevoerd door lieden als Jan Blokker  en Hugo Brandt Corstius  , speelden zich af ruim voordat deze website werd opgezet, en er zijn dan ook weinig bronnen ervan voor handen. Hier nalopertje:


Uit: De Volkskrant, 26-02-2005, column van Jan Blokker

Woorden

Bemoeizorg...


Van alle verschrikkelijke woorden die door politici dagelijks aan de Nederlandse taal worden toegevoegd en die door de kleurloze samenstellers van Van Dale's Groot Woordenboek in hun zoveelste druk worden opgenomen omdat ze in de Tweede Kamer nou eenmaal frequent met elkaar gewisseld of naar mekaar toe gecommuniceerd zijn, in plaats van dat de lexicografen er een apart zwartboek van maken waarin wordt aanbevolen niet aleen die woorden zelf, maar ook hun gebruikers te veroordelen tot de door de liberale Patrick van Schie aanbevolen doodstraf, is bemoeizorg misschien wel het ergste..
    Lange zin, maar het was de bemoeizorg waard..
    Bemoeizorg!.
    Wie krijgt zo'n woord in godsnaam uit z'n bek?.


Red.:   Stel je voor ... De overheid die zomaar je huiskamer binnen komt vallen en brult "Ausweise bitte!!!" ... Het is den linksen intellectueel een gruwel.
    Meteen na deze bron eentje omtrent de gevolgen van dit linksige individualisme:  


Uit: De Volkskrant, 05-07-2008, door Leonard Ornstein

Op populisme is maar één antwoord: wees eerlijk

Tony Judt maakt zich in zijn nieuwe boek De vergeten 20ste eeuw grote zorgen over ‘de vervreemding van de geschiedenis’. Hij schrijft: ‘Talloze zaken die wij decennia en zelfs eeuwenlang als vertrouwd en permanent beschouwden, verdwijnen tegenwoordig razendsnel in de vergetelheid.’   ...

U bent geboren in 1948. Een trotse generatie. Welke fouten heeft uw generatie gemaakt?

‘De babyboomers zijn de uitvinders van de individualisering. In hun enthousiasme hebben ze de sociale cohesie in de samenleving zeer ernstige schade berokkend.  ...


Red.:   Met meteen maar een concreet bewijs van deze stelling van Judt, in directe aansluiting op het gebral van Blokker


Uit: De Volkskrant, 08-07-2013, van verslaggeefster Maud Effting

Psychiatrisch patiënt gebaat bij 'bemoeizorg'

De criminaliteit onder de zwaarste psychiatrische patiënten in de regio Utrecht is de afgelopen vijfenhalf jaar sterk gedaald na de inzet van 'bemoeizorg'. Uit cijfers blijkt dat het aantal politiecontacten, variërend van diefstal tot doodslag, zes keer zo laag is als voorheen. .
    Het gaat om ernstig psychiatrische patiënten die politie en justitie al jarenlang zwaar belasten. Ze worden gezien als de gevaarlijkste en meest complexe patiënten uit de regio.
    Het is de eerste keer dat recidivecijfers van forensische bemoeizorg in Nederland zijn gemeten. In 2008 begon Altrecht ggz met bemoeizorg ...
    Om het effect van de bemoeizorg te meten onderzocht Politie Midden Nederland hoe vaak 25 van deze patiënten voorkwamen in politiedossiers. In vijftien jaar tijd kwamen ze in totaal 3.738 keer in aanraking met de politie, waarvan 2.206 keer als verdachte. Ze werden onder meer verdacht van diefstal, bedreiging, aanranding, verkrachting, beroving, geweld, wapenbezit, moord en doodslag. Er waren ook zaken bij waar ze betrokkene of slachtoffer waren; elk politiecontact werd geteld. Na inzet van bemoeizorg daalden de contacten van 377 in 2008 naar 28 in het afgelopen halfjaar.    ...
    'We zitten heel strak bovenop de patiënten', zegt teamleider Harry Gras van Altrecht ggz. Het team heeft korte lijnen met politie, gemeente, instanties, familie, de buurt en is dag en nacht bereikbaar. 'Dat is nodig als je dit goed wilt doen', zegt Gras. 'Veel instellingen werken alleen op kantoortijden. Zij schakelen 's avonds de crisisdienst in. Wij doen het zelf. Zo bouw je vertrouwen op.' Aanvankelijk nam het aantal politiecontacten toe. Gras: 'Bij bedreiging doen we altijd aangifte. Daar moesten ze aan wennen, maar we lieten ze ook zien dat we altijd terugkwamen, wat ze ook deden. De ergste ziekte van deze patiënten is eenzaamheid.'    ...


Red.:   De gevolgen van het gore gebral van linksige intellectuelen als Blokker: deze mensen zijn enkel tientallen jaren aan hun lot overgelaten. een gevolg waarvoor ze eigenlijk verantwoording zouden moeten afleggen. Maar op het moment van dit artikel is Blokker al dood, en Brabdt Corstius durft zich niet meer te vertonen. Het enige wat je nog kan doen is op hun graf dansen.
    Ook Judt heeft er dit soort woorden voor over:

  ... hebben ze de sociale cohesie in de samenleving zeer ernstige schade berokkend. Dat hebben ze onvoldoende ingezien.

En dat zien ze nog steeds onvoldoende in - waarover de rest van deze verzameling gaat
    Startende met een van de vele voorbeelden van maatschappij-ondermijnende houding, of de samen-met-anderen-leven ondermijnende houding - het commentaar is al grotendeels ingebouwd:


Uit: De Volkskrant, 18-04-2006, ingezonden brief van Mariska Roos, voormalig leerplichtambtenaar (Sassenheim)

Vakantiepolitie

In Forum van 13 april las ik het pleidooi van Xandra van Gelder voor vijf flexibel op te nemen vrije dagen voor schoolgaande kinderen in de leerplichtige leeftijd. Mevrouw Van Gelder spreekt over een maatschappij waarin mensen steeds meer vrijheid krijgen hun eigen tijd en hun eigen leven in te delen, maar waar de `vakantiepolitie` een stokje voor steekt. Immers, gaat mevrouw Van Gelder een dagje eerder op vakantie, dan ligt de boete al op de deurmat.
    Vakantie is iets dat volwassenen opeisen vanwege hun drukke leven. Hun kinderen gaan mee, ze zullen wel moeten. Die kinderen hebben echt geen vakantie nodig op het moment dat mams en paps opgebrand zijn. Een schooljaar is ingedeeld in periodes die afgesloten worden met toetsen en voldoende vrije dagen.
    Mevrouw Van Gelder vraagt zich af of het veel kwaad kan als een modaal kind een week school mist. Wie bepaalt welk kind `modaal` is?
    Misschien wil mevrouw Van Gelder wel te veel. Beiden een drukke baan, kinderen, meerdere vakanties. Want het gaat toch niet om één vakantie? Er is immers keuze uit de herfst-, kerst-, voorjaars-, mei- en zomervakantie. Dikke kans dat één van die vijf toch wel gaat lukken met z`n allen?


Red.:   Afgekort: mevrouw Van Gelder, gedurende enkele jaren Volkskrant-redacteur, denkt alleen maar aan zichzelf. En heeft geen seconde gedachtes over voor de samenleving waar zijzelf en haar kinderen deel van uitmaken. Waarin het per definitie niet zo kan zijn dat ieder kind op elke gewenst moment op vakantie kan zonder het begrip "school" af te schaffen.
    Een latere uiting:


Uit: De Volkskrant, 31-07-2010, ingezonden brief van Marcus van Engelen (Leiden)

Loveparade heeft bezoekers blind gemaakt

Nu de eerste onderzoeken naar de oorzaak binnendruppelen, blijkt iedereen schuldig te zijn aan de ramp tijdens de Loveparade in Duisburg. De organisatie, de gemeente, de ordedienst en de burgemeester.
    Iedereen behalve het publiek. Dat een aanzienlijk deel daarvan niet de discipline kon opbrengen om op hun beurt te wachten, bleek al doordat het treinverkeer moest worden stilgelegd omdat men liever het spoor overstak dan gewoon naar de uitgang van het station te lopen.
    Ik herinner me het Dance Valley-festival uit 2001, waarbij tijdens een regenbui mensen onderkoeld raakten doordat de enige toegangsweg werd geblokkeerd door grote groepen die, tegen de regels in, te voet de weg terugnamen of een taxi bestelden, zodat de bussen niet meer konden rijden. Ook toen was het egoïsme van het individu sterker dan het belang van de groep.   ...


Red.:   De volgende briefschrijver vertelt waar het vandaan komt:
   

De Volkskrant, 31-07-2010, ingezonden brief van Rink de Vilder (Oosterbeek)

Doodsdrift

Ach, had die gelijkgeschakelde, indifferente, roeszoekende, pilslikkende, egotrippende massa maar de woorden van Carry van Bruggen – wie leest haar nog – ingedronken: ‘Eenheidsdrift is doodsdrift, distinctiedrift is levensdrift.’


Red.:   Helaas, verkeerd geïnterpreteerd. Wat de eerste briefschrijver al terecht stelt: het is juist die individualistische drift die de problemen veroorzaakt. Loopt iedereen in dezelfde richting en houdt men zich aan de regels, gebeuren dit soort ongelukken niet (zoals ook een deskundige  adviseerde: "Laat u door de menigte meevoeren - ga er niet tegenin"). Het is de linksige (overdreven) distinctiedrift die de menigte gevaarlijk maakt - en tevens de maatschappij. En er zijn nog andere nadelige gevolgen, genoteertd door de eerste briefschrijver:

  Betekent dit dat dit ‘slechte mensen’ zijn? Natuurlijk niet. Maar waar waardevrijheid tot norm is verheven, is dit het resultaat. Zonder waarden kan een mens geen onderscheid meer maken. Een Loveparade die geen parade is, en hedonisme dat wordt voor liefde wordt aangezien. Niet elke serie tonen is muziek, niet elke opeenvolging van getimede dreunen ritme. Niet elke beweging dans (of dance). Zonder waarden noemen we egoïsme prettige anarchie, en onverschilligheid tolerantie.
    Het is symbolisch dat houseparty’s mensen enthousiasmeren voor alles, ongeacht de kwaliteit van het gebodene.

Maar voor sommigen is het moeilijk wennen:


Uit: De Volkskrant,  24-02-2007, hoofdredactioneel commentaar

Het moet niet te gezellig worden in het kabinet

Volgens menig nieuwbakken minister is de ‘geest van Beetsterzwaag’, waar de onderhandelaars van CDA, PvdA en ChristenUnie een gemeenschappelijke missie voor de nabije toekomst smeedden, ook vaardig geworden over de ploeg als geheel. De stemming is fantastisch, de neuzen staan allemaal dezelfde kant op.
    Het nieuwe kabinet neemt niet alleen politiek afstand van het liberalisme van de VVD en van D66, maar ook ideologisch. Het primaat van de markt wordt vervangen door het idee van een maatschappelijk contract tussen overheid en de georganiseerde samenleving. Door de twee christelijke partijen wordt het liberalisme bovendien min of meer gelijk gesteld met individualisme – niet als deugd maar als slechte eigenschap.
    Tegenover het individualisme plaatsen de christen-politici het ideaal van een ongedeelde Nederlandse samenleving, die zijn kracht vindt in onderlinge betrokkenheid en een stelsel van gemeenschappelijke waarden en normen. ...
    Opmerkelijk is dat de bewindslieden van de Partij van de Arbeid blijmoedig dit gemeenschapsdenken hebben omarmd. Wouter Bos onderstreept te pas en te onpas zijn hervormde achtergrond. Op het congres van de PvdA vorige week zaterdag trok hij ten strijde tegen het ‘doorgeschoten individualisme’. En dat terwijl het nieuwe beginselmanifest van de PvdA juist de nadruk legt op vrijheid en het fundamentele recht zelf te kiezen voor het toetreden tot of verlaten van een groep, gezin, geloof of gemeenschap.
    De opdracht van de sociaal-democratie wordt door Bos en zijn collega-bewindslieden geherformuleerd als ‘houvast bieden in onzekere tijden’ . Die taakopvatting is honorabel en het is voor de cohesie van de nieuwe coalitie alleen maar goed als de sociaal-democraten zoeken naar wat hen aan de christen-democraten en de christelijk-socialen bindt.
    Maar de ‘ongedeelde Nederlandse samenleving’ bestaat niet. Uiteindelijk is het begin- en het eindpunt van een democratische maatschappij de soevereine, individuele staatsburger. Conflicten, diversiteit, concurrentie en rivaliteit geven een samenleving de noodzakelijke dynamiek om zichzelf te vernieuwen.


Red.:   Een aantal mensen binnen de PvdA zelf is dus verder, maar bij de Volkskrant is men duidelijk nog niet zo ver. De reden daarvan is dat de politici bij hun eigen achterban hebben bemerkt dat men daar naar meer sturing snakt. De mensen bij de krant echter zijn alfa-literaire intellectuelen, die echte helemaal los staan van de werkelijkheid van de lagere regionen van de samenleving.
    Hoe ernstig dit verschijnsel is, is ook opgemerkt door de wetenschap, die eindelijk de moed heeft om zich tegen dit soort dwaze en misleide cultuuruitingen uit te spreken:


Uit: De Volkskrant, 03-03-2007, door Paul van Seters, auteur van Communitarianism in Law and society

Eenheid met diversiteit

Tussentitel: Nieuw motto kan zijn: eenheid waar nodig,en altijd de liefde

Het hoofdredactionele commentaar (Forum, 24 februari) op 'Samen Werken, Samen Leven', het regeerakkoord van Balkenende IV, liegt er niet om. Het commentaar identificeert het gemeenschapsdenken als de ideologie waarmee het nieuwe kabinet aaneen is gesmeed, en bekritiseert dat denken vervolgens als een vorm van vergaande overdrijving ('geforceerde saamhorigheid').
    Een regeerakkoord is iets anders dan een filosofisch traktaat en de vraag is daarom gewettigd of het zin heeft zo'n document te beoordelen op ideologische zuiverheid. Het commentaar doet dat laatste in ieder geval zonder schroom, maar raakt daarbij herhaaldelijk de weg kwijt. Ik tel zeker drie misverstanden, die men wel vaker tegenkomt in de literatuur over het gemeenschapsdenken. In de eerste plaats gaat het in dit denken niet om de tegenstelling tossen individu en gemeenschap, maar om de bijzondere verhouding tossen die twee. De commentator meent het ideaal van een gemeenschap, zoals verwoord in het regeerakkoord, onderuit te kunnen halen door te wijzen op de belangen van individuen, die uiteindelijk altijd het zwaarst moeten wegen. Ik ken geen gemeenschapsdenker van naam die het daarmee niet eens is. Ik lees ook niets in het regeerakkoord. dat afbreuk doet aan de waarde of het belang van de individuele persoon.
    In de tweede plaats gaat het mis bij de formulering van de kritiek op het gemeenschapsideaal van Balkenende IV. Dat ideaal is onhoudbaar, schrijft de Volkskrant, want uiteindelijk is het begin- en het eindpunt van een democratische maatschappij de soevereine, individuele staatsburger'. Zo'n categorische opvatting van het soevereine individu lijkt mij in strijd met elementaire inzichten uit de sociologie. Zoals de Amerikaanse socioloog Philip Selznick ooit schreef: In the beginning is society, not the individual.
    In de derde plaats raakt het redactionele commentaar verstrikt in het idee van 'een ongedeelde samenleving'. Het regeerakkoord werkt dit misverstand zelf in de hand, want verwijst immers naar zo'n 'ongedeelde samenleving' als 'doel' van het kabinetsbeleid, zonder aan te geven wat precies wordt bedoeld met het bijvoeglijke naamwoord 'ongedeeld'. Dat klinkt raadselachtig! De commentator weet kennelijk wat hier speelt, want stelt: 'Maar de 'ongedeelde Nederlandse samenleving' bestaat niet.' Hoe dan ook, het idee van een 'ongedeelde' samenleving lijkt niet op zijn plaats in het gemeenschapsdenken dat de aandacht vestigt juist op de verscheidenheid en pluriformiteit van (moderne) samenlevingen.
    De verwijzing verderop in het akkoord naar Nederland als een 'eenheid in verscheidenheid' is vast het best op te vatten als de keerzijde van dit misverstand. Immers, de precieze betekenis van 'eenheid in verscheidenheid' is even raadselachtig als die van een 'ongedeelde samenleving'. Veel helderder is het bekende uitgangspunt van het gemeenschapsdenken: 'diversiteit binnen eenheid'. ...


Red.:
   Maar er is nu ook in links-intellectuele kringen enige teken van beweging te bespeuren, zij het bij randfiguren als Marcel van Dam, die al heel lang een aparte en zelfstandige positie heeft, maar door velen nog tot het PvdA-achtige smaldeel wordt geteld:
 

De Volkskrant, 22-02-2007, column door Marcel van Dam

Samen en toch geïndividualiseerd

Niemand is tegen meer cohesie in de samenleving of tegen meer samenwerking. De mens is van nature sociaal. Alléén kan niemand overleven, normen en waarden zijn ontstaan uit het samenleven met anderen.
    Door de geschiedenis heen is de manier van samenleven veranderd en die verandering gaat door. Heel vroeger leefde iedereen in stamverband, dat werd later het familieverband, weer later het drie generatiegezin. Nu leven twee generaties bij elkaar tot de kinderen een jaar of 18 zijn. Het samenleven in steeds kleinere verbanden, uitmondend in de hedendaagse Individualisering, is een gevolg van de vooruitgang en heeft alles te maken met het afnemen van de onderlinge afhankelijkheid. Dat laatste verklaart de versnelling van de individualisering in de afgelopen decennia.
    De technologische vernieuwing en de stijging van de welvaart hebben de onderlinge afhankelijkheid in hoog tempo verminderd. Ouderen zijn voor hun verzorging niet meer afhankelijk van hun kinderen. Door de ontwikkeling van de sociale zekerheid zijn bij ziekte of werkloosheid mensen voor hun levensonderhoud niet meer afhankelijk van familie. De individualisering heeft ook grote gevolgen voor normen en waarden. Voorbeeld: de uitvinding van de anticonceptie pil en de doorbraak van de auto als vervoermiddel in de jaren zestig hebben het overspel, dus het aantal echtscheidingen, doen exploderen. De grotere welvaart en de groeiende economische onafhankelijkheid van vrouwen heeft dat proces verder gestimuleerd. Scheiden is nu geaccepteerd.
    Door de enorme groei van de internationale mobiliteit en de grotere welvaart nam eind jaren zestig ook het gebruik van verslavende drugs in Nederland toe. Dat had weer een explosie van de kleinere criminaliteit tot gevolg. Ook andere vormen van criminaliteit zijn terug te voeren op de technologische ontwikkeling. Rijden onder invloed bestond niet toen er geen auto’s waren.
    Individualisering heeft voor- en nadelen. Het proces van individualisering gaat door zolang het individu onafhankelijker wordt. Wie dat wil stoppen moet bijvoorbeeld stoppen met het bevorderen van arbeidsparticipatie van vrouwen, of het verbeteren van de opleiding van jongeren, of het jaarlijkse verhogen van de koopkracht. Het gaat er juist om te proberen de nadelen te beperken zonder die trend geweld aan te doen. Het verlangen naar het nieuwe samenleven, waar het regeerakkoord bol van staat, lijkt niet gebaseerd op een gedegen analyse van het verband tussen vooruitgang en individualisering. ‘Een verdergaande individualisering zou ik niet goed vinden’, zegt het PvdA-Kamerlid Dijsselbloem. Hoe wil hij dat stoppen? Dijsselbloem en andere moderne sociaal-democraten willen de mensen, vooral de zwakkeren, aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid en ze pressen of dwingen zich meer maatschappelijk te gedragen of zich te ‘verheffen’ (Het Vervolg, 17 februari). Door het verkrijgen van uitkeringen moeilijker te maken en door ze andere normen en waarden bij te brengen.
    Er wordt geflirt met de gedachtewereld van de Britse psychiater Dalrymple, die van mening is dat het probleem van de onderklasse een probleem is van de onderklasse. In principe is de oplossing heel simpel: die mensen moeten andere keuzen maken. Als een vrouw niet gaat samenwonen met een man die zijn vrouw mishandelt, wordt ze niet mishandeld. Waarmee de kern van het probleem wordt ontkend: veel mensen, vooral in de onderklasse, kunnen geen andere keuzen maken. Willen moet je ook maar kunnen, weet iedere andere psychiater.
    Er is eigenlijk maar één manier om de cohesie in een geïndividualiseerde samenleving te bevorderen. Mensen zijn nauwelijks te veranderen en dan nog alleen via een langdurige, kostbare therapie. Je kunt wel hun gedrag beïnvloeden door de omstandigheden waarin ze functioneren te veranderen. Bijvoorbeeld door via inrichtingsmaatregelen de sociale controle te vergroten of door het veranderen van zeggenschapsverhoudingen mensen tot meer sociaal gedrag te bewegen. Met andere woorden: door omstandigheden zodanig te veranderen dat het voor mensen aantrekkelijk wordt het ‘goede’ te doen en het ‘kwade’ te laten. Geef mensen in hun omgeving de middelen en mogelijkheden hun veiligheid te verbeteren. Of het verkeer mensvriendelijker te maken. Of de ouderenzorg te organiseren. Of het onderwijs te verbeteren. Of jongeren te stimuleren tot meer scholing of tot deelname aan de arbeidsmarkt.
    De cohesie van de jaren vijftig is alleen te herstellen door het Nederland van de jaren vijftig te herstellen. Nieuwe cohesie moet passen in een nieuwe, geïndividualiseerde samenleving.


Red.:   In het laatste deel wijkt Van Dam toch weer van de rechte koers af. Want als mensen nauwelijks te veranderen zijn, zoals hij beweert, hadden we nog steeds de ongeïndividualiseerde samenleving van de jaren vijftig. Die verandering is dus wel degelijk mogelijk, en zeker omdat ze niet dezelfde weg helemaal terug hoeft af te leggen - die nieuwe samenleving hoeft alleen aanzienlijk gericht te zijn op individualisering te zijn. En dat kan je inderdaad doen door de inrichting ervan minder individualistisch, dat wil zeggen: minder grootschalig en megalomaan te maken: kleinschalige bouw, toegankelijke gemeenschappelijke ruimtes, bestrijding van overlast in die ruimtes, enzovoort  .
    Hieronder nog wat bevestigingen van het linkse en intellectuele individualisme:


Uit: De Volkskrant,  01-03-2007, van verslaggever Marc Peeperkorn

De strategische dans van SP en VVD

Tussentitel: Oppositie gruwt van nostalgisch conservatisme

...  Vandaag tijdens het debat over de regeringsverklaring zal blijken dat kabinet en coalitiepartijen een hecht front vormen.
    De oppositiepartijen vinden voldoende munitie in het akkoord om discussie aan te zwengelen. VVD, GroenLinks en D66 hekelen de spruitjesfilosofie van Balkenende IV. Halsema: ‘Nostalgie overheerst in het regeerakkoord. De jaren van wederopbouw dienen als perspectief voor de toekomst. Maar die homogene samenleving uit de jaren vijftig keert nooit meer terug. We hebben nieuwe vormen van gemeenschapszin nodig.’
    D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold verbaast zich over het naïeve geloof van het kabinet in de maakbaarheid van de samenleving. ‘Een beklemmend gemeenschapsgevoel’, vindt de D66’er. ‘Het is allemaal weer kerk, vereniging en gezin wat de klok slaat.’ Rutte deelt die mening. ‘Dit kabinet stelt staatsbevoogding tegenover mijn geloof in de vrijheid van het individu.’
    Naast de gedeelde kritiek op de ‘conservatief-nostalgische koers’ (Halsema) ...


Red.:   GroenLinks is natuurlijk vanuit de linkse kant de aartsvertegenwoordiger van het links-intellectuele individualisme. Dat de meer rechtse partijen, D66 en VVD, er hetzelfde over denken, is niet meer dan de natuurlijke stand der dingen.
    Het volgende artikel behandelt zowel de kwaal als de oplossing:


Uit: NRC Handelslad,  07-09-2008, door Marcia Luyten

Links-liberaal heeft deugden van rechts nodig om de last van de vrijheid te kunnen dragen

Het was niet onbegrijpelijk dat een deel van de generatie die in de jaren 60 en 70 volwassen werd weinig ophad met moraal en gezag. Individuele vrijheid, culminerend in het 'Ik-tijdperk', werd beschouwd als het hoogste goed. Helaas, de meest fanatieke aanhangers van dit ideaal zagen niet dat in de vrije samenleving corrigerend optreden onvermijdelijk is. En dat een deugd als zelfbeheersing iemand ervan weerhoudt bij het minste of geringste uit de bocht te vliegen.


Tussentitels: De aanhangers van de vrije samenleving hebben haar verwezenlijking gedwarsboomd
                   Door niet in te zien dat vrijheid zonder corrigerend optreden gedoemd is te ontaarden


Ze zijn geboren rond 1968 en groeiden op met de verworvenheden van de jaren zestig: de sociaal-democraten die geen moeite meer hebben met moraal. De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher (1974) veegt de Wallen schoon. Stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch (1969) deelt bezems uit in Slotervaart en voedt Marokkaanse ouders op. Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem (1966) wil geen pooiers en hoeren op MTV.
    Niet lang geleden zouden ze op een zijspoor zijn gerangeerd door de generatie vóór hen, vijftigers en zestigers die de sixties zelf meemaakten en zich haar nalatenschap hebben toegeëigend: de emancipatie van vrouwen en homo's, seksuele bevrijding, relativering van autoriteit en een internationale blik. De kern: het individu heeft de vrijheid verworven zijn meest eigen leven te leiden. Hij kan zijn spoor zoeken, zonder te worden gehinderd door sociale controle, stand, klasse of religieus milieu.
    Over de samenleving waarin dat autonome individu het beste gedijt, heeft links sindsdien duidelijk ideeën gehad. Die is vrij, open, ontspannen en tolerant, iedereen is gelijkwaardig, krijgt gelijke kansen en de uitkomsten lopen niet al te ver uiteen. Het ideaal is prachtig. Het is alleen tragisch dat de meest fanatieke aanhangers van de vrije samenleving haar verwezenlijking hebben gedwarsboomd door niet in te zien dat in zo'n samenleving correcties onvermijdelijk zijn.
    Toenmalig burgemeester van Amsterdam, Ed van Thijn, hield eind jaren tachtig het eerste rapport over Marokkaanse jeugdbendes onder de pet - immers, voor hem was niet-ingrijpen een belangrijk principe. Opsporen van uitkeringsfraude werd geassocieerd met razzia's. Hedy d' Ancona zei in 1973 in een interview met NRC Handelsblad met haar kinderen te vrijen - "ik ben erg erotisch". In 1996 begon in Amsterdam een leer-werktraject voor criminele jongeren. Voor ambachtelijke en mentale vorming gingen die vervallen vestingwerken opknappen. Toenmalig GroenLinks-wethouder Frank Köhler, geen voorstander van wat voor dwang dan ook, vroeg de initiatiefnemer of die "geobsedeerd" was door "oorlogsmonumenten".
    Het individu heeft zich in de jaren zestig bevrijd van de knoet van pa en pastoor. De Moraal werd afgeschaft - het vrijgemaakte individu zou van nature snappen welke mores horen bij die ongeëvenaarde persoonlijke vrijheid. De verhouding tussen overheid en burger werd gedicteerd door een heilig geloof in non-interventie.
    Veertig jaar later blijkt dat vrije individu een niet zo mooi mens. Hij leeft voor en op zichzelf.
Hij houdt van grote auto's en metersbrede flatscreens. Als bestuurder plundert hij uit de publieke ruif, lager op de ladder haalt hij zijn voordeel uit verzekeringen en regelingen en dat voelt als handig koopmanschap. Leren is niet leuk en vet eten lekker. Zijn assertiviteit is agressief.
    Het vrije individu werd, in de woorden van Harry Kunneman, het 'dikke ik'. Met zichzelf en zijn eigen leven is hij ingenomen. zelfs al geniet hij een 'onderdaanvriendelijke' overheid, als burger is hij een kniezende klant.
    De samenleving lijkt intussen niet meer zo ontspannen en vrij als het de soixante-huitards voor ogen stond, ze is minder open. Letterlijk, door beveiligers, camera's, huizen achter hekken en een dam tegen gelukszoekers. Figuurlijk, door de blik gericht op het eigen leven en argwaan voor wat van buiten komt - Pool of asielzoeker. Het vertrouwen in politiek en instituties is sinds 2002 laag, waardoor het SCP onlangs concludeerde dat deze high-trust samenleving nu low trust is.
    Geen wonder dat conservatieve cultuurpessimisten als Theodory Dalrymple en Andreas Kinneging ploegen in vruchtbare grond. Ze claimen dat het elitaire streven naar vrijheid volkse massa's van hun kaders heeft beroofd. Als gevolg zijn hordes mensen veroordeeld tot leven in een uitzichtloze chaos aan de onderkant. Dalrymple en Kinneging hebben een sterke troef in handen: de generatie '68 is met haar links-libertaire mentaliteit vergeten de moraal te onderhouden.   ...


Red.:    De beweging van het individualisme van de jaren zestig/zeventig zet zich in golfbewegingen tot in het heden voort:


Uit: De Volkskrant, 26-02-2011, door Wilma de Rek

Interview | Psychiater Frank Koerselman over de verwende samenleving

'We willen er zo graag toe doen'

De moderne mens klaagt te veel, is te ijdel en slaat door in zijn behoefte aan waardering. Psychiater Frank Koerselman: 'Het gebrek aan zelfrelativering, dat is het kenmerk van deze tijd.'

'De vraag naar hulp is bodemloos, er is geen grens. Het leven brengt nu eenmaal met zich mee dat er tegenslag is, dat je soms verdrietig en wanhopig bent. Vroeger loste je dat op in de familie of de kerk, tegenwoordig is het allemaal geprofessionaliseerd en zoekt men daar hulp voor. En een bijpassend etiket.'

Wat is de nieuwste mode onder therapieën?
'Wat nu geweldig in is, zijn al die dingen die op meditatie berusten, mindfulness enzo. Iemand verzint een etiket, en dan wordt zoiets meteen een hausse. In dat opzicht is de psychotherapeutische industrie geen haar beter dan de farmaceutische industrie. Daar verander je iets in een molecuul en hop, je hebt een nieuw medicijn. Psychotherapeuten variëren wat op een oude techniek en hop, iedereen loopt er achteraan. Het zijn modes hè. Alles is altijd eb en vloed, dingen komen en gaan, mensen willen op een bepaald moment iets nieuws, en na een tijdje is het nieuwe oud en wil je weer iets anders.'
    Frank Koerselman (63) is hoogleraar psychiatrie en psychotherapie aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht, en werkt daarnaast in het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam als hoofd van de psychiatrische afdeling. Afgelopen week werd bekend dat het aantal studenten dat een beroep doet op psychologen, de laatste jaren groter wordt. Het past binnen de bredere trend van een almaar toenemende vraag naar psychologische hulp. Die is groter dan ooit, en blijft volgens Koerselman nog wel even groeien. En er zullen telkens nieuwe technieken en methoden bijkomen, meent hij, al komen ze uiteindelijk allemaal op hetzelfde neer.
    'Als je wat ouder bent, heb je alles al twintig keer langs zien komen. In mindfulness zit heus wel een nuttige kern, namelijk dat je je ook op het hier en nu kunt concentreren. Maar of je daar dan het boeddhisme bij moet halen en dat soort dingen, daar heb ik grote twijfels bij. Dan krijg ik wel erg een déjà vu van de jaren zeventig, toen iedereen op matjes zat te mediteren.   ...


Red.:   En deze redactie krijgt visioenen van de televisieserie Absolutely Fabulous uitleg of detail , die die levenshouding satireert.


Naar Linkse denkfouten  , Politiek lijst  Politiek & Media overzicht  , of site home  .